يکشنبه 28 آبان 1396
اخبار
16

سلسله بيانات اخلاقي حضرت آيت الله علوي بروجردي (مدظله العالي) در شرح دعاي مكارم الاخلاق

سلسله بيانات اخلاقي حضرت آيت الله علوي بروجردي (مدظله العالي) در شرح دعاي مكارم الاخلاق

 

 

 

  بسم الله الرحمن الرحيم

سخن ما درباره شرح دعای مکارم الاخلاق بود که از لسان مبارک امام سجاد (علیه السلام) صادر شده بود. امام (علیه السلام) در این فقره از دعا می‌فرمایند:

 وَ لَا تَبْتَلِيَنِّي بِالْكِبْرِ، وَ عَبِّدْنِي لَكَ وَ لَا تُفْسِدْ عِبَادَتِي بِالْعُجْبِ؛ وَ أَجْرِ لِلنَّاسِ عَلَى يَدِيَ الْخَيْرَ وَ لَا تَمْحَقْهُ بِالْمَنِّ، وَ هَبْ لِي مَعَالِيَ الْأَخْلَاقِ وَ اعْصِمْنِي مِنَ الْفَخْرِ.[1]

بارالها به خود پسندي دچارم مكن. مرا به بندگي و خاكساريِ درگاهت توفيق ده و چنان مكن كه عبادت خويش را بزرگ پندارم و آن را تباه كنم. دست مرا وسيله‌اي كن كه با آن به مردم نيكي رسد، و مخواه كه اعمال نیک من با منّت نهادن آميخته گردد. مرا از كردار شايسته بهره‌مندي ده و از فخر و به خود نازيدن برحذردار.

ماهیت عبد، خضوع و کوچکی است

 ایشان در اين كلام رفيعشان، تكيه اصلي را بر روي جهت بندگي و خضوع بردند و اساسا، ماهيت عبد، خضوع است، و لازمه عبوديت كوچكي است؛ چرا که كبر، بزرگ بيني و بزرگ انگاشتن با عبوديت سازشی ندارد؛ چرا که عبد مالک بر چیزی نیست و در اختيار مولا است و بايد مطيع دستورات مولا باشد و هر آن چه را که مولی بخواهد باید اطاعت کند.

عجب به معنای خودبینی در مقام تعبد است

   خدايا خودت اين توفيق را به من بده كه اين جهات عبوديت را واجد باشم و حتي شيطان از راه عبادت، من را از مسير خضوع خارج نكند تا مبتلا به عجب شوم. عجب يك نوع كبر و خودنمايي در مقام تعبد است؛ یعنی اين من هستم که چنین عبادتي را انجام مي‌دهم و بقيه، اهل اين کارها نيستند، بلکه این من هستم كه وقت صرف مي‌كنم و نيمه شب از خواب بلند مي‌شوم و براي تو خضوع و عبادت مي‌كنم؛ در حالی که اگر با این حالت، انسان بخوابد بهتر است از اینکه عجب و كبر، داشته باشد و مقام خضوع و عبوديت خود را از بين ببرد.

   لذا، امام علیه السلام از خداوند مسئلت مي‌فرمايند آن جهات بندگي را خودت، به من عنایت كن و من را متوجه بساز که حتی ممكن است در خود عبادت، خروج از دايره عبوديت باشد؛ یعنی وقتي خودم را ديدم و نگاهم از معبود متوجه خودم شد، اين امر سبب كبر مي‌شود؛ چرا که خودم را به حساب آوردم و خودم را در مقابل او ديده‌ام.

توجه به توفیق الهی در جهات مادی و معنوی

   پروردگارا اين عنايت را نسبت به من داشته باش؛ زیرا تنها کسی که توفيق مي‌دهد که من كار خير انجام بدهم، تو هستي و ‌اگر تو نخواهي، من نمي‌توانم كاري انجام بدهم؛ و حتي اين دستي كه مي‌خواهيم بلند كنيم و يا الله بگوييم؛ چند ميليون سلول بايد به كار بيافتد و چه ارتباطاتي بايد برقرار شود و چه دستوراتي بايد داده شود و چه فعل و انفعالاتي باید انجام شود تا این حرکت دست از من صادر شود؛ در حالی که هيچ كدام از اينها در اختيار من نيست و اگر در همين دست، يك سلول از كنترل خارج شود و تكثير بيش از اندازه کند، تومور سرطاني و غده پیدا مي‌شود که این هم در اختيار من نيست.

   اين صوتي كه از دهان من خارج مي‌شود و آن تارهاي صوتي و آن سلول‌هاي خاصي كه براي توليد صوت و صدا مهيا می‌شود و آن چيزهاي دیگری كه در اختيار من نيست، همه به توفیق الهی است و لذا توفيق او نه فقط در جهات معنوي بلکه حتی جهات مادي هم همین گونه است. مليونها سبب بايد برقرار شود تا من یک يا الله بگويم؛ و لذا امام از خداوند مي‌خواهد که اگر اين توفيق را دادي كه من نيمه شبي از بستر برخواستم و رو به تو آوردم و دستم را به سوي تو بلند كردم و از تو هدايت خواستم كاري كن که شيطان در اين وسط نيايد و در عبادتمان خرابكاري نكند.

نفوذ شیطان از راه عبادت

    ماهیت عبادت، ظهور و تجلي بندگي است، ولی شیطان همین نقطه را تبدیل به قوي ترين عامل سقوط می‌کند. علت سقوط همه آنهایی که در مقابل اين رب ایستادند، مانند نمرودها و فرعون‌ها، همين مسئله بود كه خودشان را ديدند و اين بزرگ بيني اوج گرفت، و از همين ناحيه زمين خوردند؛ در حالی که اين مسئله نبايد باعث گمراهي من شود و این چيزي نيست كه در مقابل او به حساب بياید.

  شمول رحمت با ورود به مرحله توحید

امام در ادامه دعا می‌فرمایند: خدايا كارهاي خوب را به دست من جاري كن؛ چرا که اين توفيق را تو مي‌دهي كه افراد كار انجام دهند و انسان با كار خير انجام دادن در مسير رحمت واقع مي‌شود. اين امر به قول اهل سلوك  مراتبي دارد که مرتبه اول توحيد است و اگر انسان توانست به آن معناي واقعي توحيد، ورود پیدا کند، آن وقت با وارد شدن به وادي توحيد، به وادي رحمت هم می‌رسد؛ یعنی رحمت زماني شامل انسان مي‌شود که او به درجه اي در عرصه توحيد ورود کرده باشد. وحدانيت هم به معنای جز او نديدن و جز او در عالم موثر نشناختن، و همه چيز را از او دانستن است؛ به طوری که هيچ كسي، جز او منشأ اثر نيست و هر مقدار که اين توحيد در وجود انسان اوج گرفت رحمت هم اوج مي‌گيرد و این يكي از خصوصيات رحمت است كه انسان جز خير به دستش جاري نمي‌شود.

    كارهاي خير هم زمانی به دست من جاري می‌شود که من از ديگران جلو بيفتم و به بیان قران مجید، سبقت در خیرات بگیرم و این هنگامی است که همه وجودم رحمت شود، و اين رحمت، خود موجب خير مي‌شود؛ و لذا، معنای حقيقی اين فقره از دعا، این است که خدايا آن رحمتي را كه تجلي توحيد است نصيب من كن تا روحيه‌اي كه در من ایجاد شود که پيش تاز کارهای خیر باشم. والسلام.

 

 



[1]. صحیفه سجادیه، ص 92.

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (174)
کد خبر: 3459
  • سلسله بيانات اخلاقي حضرت آيت الله علوي بروجردي (مدظله العالي) در شرح دعاي مكارم الاخلاق

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

تنها کاربران ثبت نام کرده مجاز به ارسال نظر می باشند.

 

 

 

 

قم خیابان انقلاب کوچه شماره 6 بیت آیت الله العظمی بروجردی دفتر حضرت آیت الله علوی بروجردی تلفن : 13 -02537700211 دورنگار:02537700214