يکشنبه 28 آبان 1396
اخبار
26

سلسله بيانات اخلاقي حضرت آيت الله علوي بروجردي (مدظله العالي) در شرح دعاي مكارم الاخلاق

سلسله بيانات اخلاقي حضرت آيت الله علوي بروجردي (مدظله العالي) در شرح دعاي مكارم الاخلاق

 

 

 

بسم الله الرحمن الرحيم

  سخن ما در شرح دعای مکارم الاخلاق بود که از لسان مبارک امام سجاد علیه السلام صادر شده است. امام علیه السلام در این فقره از دعا می‌فرمایند:

وَ أَجْرِ لِلنَّاسِ عَلَى يَدِيَ الْخَيْرَ وَ لَا تَمْحَقْهُ بِالْمَنِّ، وَ هَبْ لِي مَعَالِيَ الْأَخْلَاقِ وَ اعْصِمْنِي مِنَ الْفَخْرِ.[1]

بارالها! کارهای خير و خوب را به دست من براى مردم جريان ده و آن را با منت گذاردن بر سرشان محو و باطل منما. و به من معالى اخلاق عطا فرما و از اينكه بين مردم به دارا بودن مكارم اخلاق مباهات و افتخار نمايم مصون و محفوظ بدار.

انجام كار خير به توفيق الهي است

اين جمله كه امام مي‌فرمايند: پروردگارا كارهاي خير را به دست من جاري كن، اشاره به این مطلب است که سبقت گرفتن و داوطلب شدن انسان در کار خیر، و يا اينكه خودش را در معرض كار خیر قرار دهد، ذاتا امری شایسته‌ای است؛ مثلا ممکن است وقتي انسان در جمع افرادی قرار مي‌گيرد که قرار است كار خیري انجام بشود، يك عده از آن استقبال نمي‌كنند و كنار مي‌كشند و يك عده هم مردد هستند، ولی بعضي در این کار پيش قدم می‌شوند.

فضیلت خدمت به دیگران

   اين دعا كه امام مي‌فرمايند: خدايا كارهاي خير را به دست من جاري كن؛ يعني كار خير بالاخره انجام مي‌شود، اما من باید سعي كنم که خودم انجام دهنده آن کار باشم و اين  چيزي است كه از نظر امام علیه السلام موضوعيت دارد و اهميتش هم آنقدر زياد است كه به فرمایش امام این کار يك توفيق و عنايت الهي است؛ ولذا در روايات وارد شده است که سعي كنيد در اوقات مختلف، بر محمد و آل محمد صلوات بفرستيد که درود بر پيغمبر صلی الله علیه و آله خودش فضيلت و كاری خير است؛ و یک کار خیر دیگر، خدمت به دیگران است؛ یعنی خدمت به افراد يا خدمت به جامعه است ولو آن کار یک امر جزيي باشد.

    در روايات وارد شده است که انسان خدمتي كه براي ديگران انجام مي‌دهد، به قدری در نزد خداوند اجر دارد كه گاهي خداوند همين را وسيله آمرزش گناهان و محو كردن خطاي اين شخص قرار می‌دهد؛ یعنی كار خوب مي‌تواند جبران كننده كارهاي زشت باشد؛ و حتی گاهی، كارهاي خيري كه انسان نسبت به ديگران انجام مي‌دهد، نه تنها از زمره همين امور جبران کننده است؛ بلكه از عمده اين امور است، و گاهي خدمت به يك فرد، گناهان يك عمر انسان را تحت تاثير قرار مي‌دهد.

  گاهي هم يك حركت كوچك، زمينه را براي هدايت یک شخص که مشرك یا گمراه است فراهم می‌کند، و باعث هدايت او مي‌شود و عنايت خداوند هم متوجه به كارهاي خير انسان است؛ مخصوصا كار خيری که ممكن است براي ديگران یا براي جامعه يا براي افراد ديگر ارزش والايي داشته باشد و همين ارزش والا است که امام سجاد می‌فرمايند که خدايا توفيق انجام كار خير را به دست من جاري کن، و هر چند که اين كار به هر حال انجام مي‌شود؛ ولی من انجام دهنده آن باشم.

کار خیر باید بدون منت باشد

   البته، هر چند که اين کارها توفيق خدايي مي‌خواهد اما از ناحيه من هم باید قابلیت باشد؛ يعني ميل به كار خير داشته باشم، و خدا هم او را از كساني قرار بدهد كه نه فقط دوستدار خير باشد، بلكه در هر مقام و فرصتي که پيش آيد، پیش قدم باشد و اين فضيلتي است كه امام سجاد براي فرد مومن می‌شمارد. فلذا، اين امر به عنوان درخواست از خداوند مطرح مي‌شود؛ ولی یک شرط هم دارد؛ چرا که اين كار خير، يك نوع عمل است و عمل علاوه بر ظاهرش دارای باطن است و ظاهر عمل همين كاري است كه من انجام مي‌دهم، و مثلا دست فردی را مي‌گيرم كه در چاه نيفتد اما همین عمل يك ورايي دارد و آن نورانیت و ‌فضيلتي است كه اين عمل را ترقي مي‌دهد و روح انسان را به بالا می برد و ترقي مي‌دهد و البته در همین نقطه، عملی مانند منت گذاشتن است که موجب باطل كردن عمل انسان می‌شود و لذا، امام می‌فرماید که خدايا توفيق كار خير به من بده اما اين كار همراه با يك فعل سوء مانند منت نباشد که عملم را باطل و نابود كند؛ چرا که به قولی اين کار مثل همان سخنی است كه گفته می‌شود که اگر وی گناه مي‌كرد بهتر بود ازاینکه عبادت كند و بعد با عجب آن را باطل کند؛ چرا که گناه، سبب پشيمانی انسان است. ‌

کار خیر حتی از غیر مومن هم بی تاثیر نیست

   كار خير نسبت به ديگران حتي اگر با ايمان هم نباشد تاثیر دارد، و حتي در تخفیف عذاب جهنم بی اثر نیست تا چه برسد به اینکه کار خیری برای خدا باشد و لذا، حتی در قرآن مجید بیان شده است که کارهای خیر و صدقه خود را با منت باطل نکنید؛ به طوری که با ایذائی که نسبت به طرف مقابل انجام می‌شود روح انسان را هم تنزل می دهد و سبب سقوط در عذاب الهی می شود؛ به طوری فرد می گوید که كاش اين كار خیر را انجام نداده بودم.

   بنابراین، امام مي‌فرمايند: توفيق كار خير از خدا است تا انسان در هر فرصتي که پيش آمد دريغ نكند اما كاري كه انجام مي‌دهد نبايد با منت گذاشتن باطل شود،‌و از این رو، اگر انسان براي خدا کاری را انجام مي‌دهد لازم نيست که حتما ديگران بفهمند که موجب ریا و بطلان عمل شود؛ به قول شاعر:

تو نيكي مي كن و در دجله انداز                    كه ايزد در بيابانت دهد باز

         


[1]. صحیفه سجادیه، ص 92.

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (214)
کد خبر: 3475
  • سلسله بيانات اخلاقي حضرت آيت الله علوي بروجردي (مدظله العالي) در شرح دعاي مكارم الاخلاق

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

تنها کاربران ثبت نام کرده مجاز به ارسال نظر می باشند.

 

 

 

 

قم خیابان انقلاب کوچه شماره 6 بیت آیت الله العظمی بروجردی دفتر حضرت آیت الله علوی بروجردی تلفن : 13 -02537700211 دورنگار:02537700214